Wpisy

Tymczasowy przedstawiciel – udział małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie

Tymczasowy przedstawiciel to instytucja wprowadzona ustawą z 31 lipca 2019 o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1495). Z dniem 01 stycznia 2020 wchodzi one w życie. Na podstawie art.2 ust.12 Ustawy nowe brzmienie otrzymuje  art. 637 § 1 kodeksu cywilnego. Zmiana polega na tym, że teraz art. 637  § 1  wymienia tymczasowego przedstawiciela jako osobę uprawnioną do zgłoszenia wniosku o sporządzenie spisu inwentarza spadku. Ponadto nowa Ustawa zawiera szczególne przepisy o instytucji przedstawicielstwa w rozdziale 11a o nazwie „Tymczasowe wykonywanie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie” (Art. 60a-60j).

Tymczasowy przedstawiciel – w jakiej sytuacji może się pojawić?

Zarząd spadkiem w zakresie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie może być wykonywany przez tymczasowego przedstawiciela, jeżeli w chwili śmierci małżonka przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG (Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej) przedsiębiorstwo  stanowiło w całości mienie przedsiębiorcy i jego małżonka niebędącego przedsiębiorcą wpisanym do CEIDG.

Tymczasowy przedstawiciel może zostać powołany do sprawowania zarządu przedmiotem zapisu windykacyjnego do chwili objęcia we władanie tego przedmiotu przez osobę, na której rzecz uczyniono zapis windykacyjny (Art. 60a. Ust.3).

Tymczasowy przedstawiciel – zakres działalności

Artykuł 60b precyzuje zadania, które wykonuje tymczasowy przedstawiciel.

Po pierwsze, tymczasowy przedstawiciel wykonuje prawa z udziału małżonka w przedsiębiorstwie. Po drugie, tymczasowy przedstawiciel powinien zarządzać majątkiem spadkowym w zakresie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie, spłacić długi spadkowe, a następnie wydać spadkobiercom majątek spadkowy zgodnie z wolą spadkodawcy i z ustawą, a w każdym razie niezwłocznie po dokonaniu działu spadku.

Ponadto on wydaje przedmiot zapisu windykacyjnego osobie, na której rzecz został uczyniony ten zapis. Tymczasowy przedstawiciel może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z zarządu spadkiem w zakresie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie.

Oprócz tego, tymczasowy przedstawiciel może również pozywać w sprawach o prawa należące do spadku i być pozwany w sprawach o długi spadkowe w zakresie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie.

Tymczasowy przedstawiciel – zaprzestanie pełnienia funkcji

Sytuacje, w których tymczasowy przedstawiciel przestaje pełnić funkcję, są wymienione w artykule 60f. Funkcje przestają się pełnić  z:

  1. dniem śmierci,
  2. dniem ograniczenia lub utraty zdolności do czynności prawnych,
  3. chwilą odwołania,
  4. po upływie dwóch tygodni od złożenia rezygnacji, z uwzględnieniem art. 60g ust. 2,
  5. dniem ogłoszenia testamentu, w którym spadkodawca powołał wykonawcę testamentu, jeżeli jego umocowanie obejmuje zarząd udziałem małżonka w przedsiębiorstwie.
  6. Jednak nie później niż z dniem wygaśnięcia umocowania do pełnienia funkcji tymczasowego przedstawiciela.

Z kolei, wymienione umocowanie wygasa w trzech przypadkach:

  1. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli jeden spadkobierca albo zapisobiorca windykacyjny nabył udział małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie w całości;
  2. Z dniem nabycia udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie w całości przez jedną osobę;
  3. Z dniem dokonania działu spadku obejmującego udział małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie

Nowelizacje, które weszły w życie, są bardzo istotne, ponieważ pewne trudności w funkcjonowaniu firmy są wywołane przez śmierć małżonka przedsiębiorcy. W takim przypadku udział małżonka w składnikach przedsiębiorstwa jest dziedziczony przez spadkobierców zmarłego. Jednak w związku z tym powstaje problem: kto może do chwili nabycia spadku dysponować prawami wymienionymi wyżej (czyli  w zakresie udziału małżonka w przedsiębiorstwie)? Właśnie z tego powodu tymczasowy przedstawiciel jako instytucja został wprowadzony ustawą.