Jurysdykcja sądowa i prawo właściwe w UE.

Jurysdykcja sądowa i prawo właściwe w sporach na terenie UE.

Powstanie współpracy handlowej na obszarze UE spowodowało nie tylko nowe możliwości rozwoju, lecz także wymusiło stosowanie nowego prawa – prawa wspólnotowego.

Przedsiębiorcy, którzy prowadzą współpracę z zagranicą, nie zawsze zdają sobie sprawę z prawnych konsekwencji umów zawieranych z zagranicznymi podmiotami. Kiedy przedsiębiorcy są zmuszeni  dochodzić swoich roszczeń przed sądem, pojawia się pytanie do którego sądu należy wnieść pozew, a także kwestia wyboru prawa państwa członkowskiego, jakie będziemy stosować do zawartej umowy.

Często przedsiębiorcy, zawierając umowę z zagranicznym kontrahentem, nie myślą o pozostałych ważnych kwestiach i skupiają się tylko na wynegocjowaniu odpowiednich warunków finansowych. Podpisują proste umowy, w których brakuje podstawowych zapisów w należyty sposób chroniących ich interesy. W każdej umowie zawieranej miedzy podmiotami zagranicznym należy zadbać o dwie regulacje.

Po pierwsze, należy przede wszystkim wybrać sąd państwa członkowskiego, przed którym przedsiębiorca będzie mógł dochodzić swoich praw, tzw. wybór jurysdykcji krajowej.

Po drugie, należy wybrać prawo właściwe dla umowy.

Prawo Unii Europejskiej pozostawia stronom swobodę w dokonaniu wyboru zarówno jurysdykcji krajowej sądów, jak i prawa właściwego do umowy.

W razie niedokonania tych wyborów odpowiedź na pytania, jakie sądy będą właściwe i jakie prawo będzie obowiązywało, znajdziemy w przepisach odpowiednich rozporządzeń unijnych.

W zakresie jurysdykcji krajowej będą miały zastosowanie przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Ma ona zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, z wyjątkiem spraw podatkowych, celnych i administracyjnych. Nie obowiązuje również w określonych obszarach prawa cywilnego, takich jak status czy zdolność prawna osoby fizycznej, sprawy małżeńskie, testamenty i spadek lub bankructwo.

I tak  np. w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych sądem właściwym będzie sąd w państwie członkowskim, w którym rzeczy te zgodnie z umową zostały albo miały zostać dostarczone, a w przypadku świadczenia usług – sąd w państwie członkowskim, w którym usługi zgodnie z umową były świadczone albo miały być świadczone.

Natomiast to, jakie będzie prawo właściwe do zawartej przez przedsiębiorcę umowy, określa obowiązujące od 17 grudnia 2009 r. unijne Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych. Przepisy tego rozporządzenia, z racji swojego charakteru i rangi w systemie aktów prawnych obowiązujących na terytorium Unii, stosuje się bezpośrednio. Nazywane jest ono tzw. rozporządzeniem Rzym I. Ma pierwszeństwo przed polską ustawą Prawo prywatne międzynarodowe i konwencjami międzynarodowymi zawartymi przez państwa członkowskie.

Jeżeli strony umowy nie dokonały wyboru prawa właściwego lub takiego wyboru dokonały, ale w sposób nieudolny (wybór nieważny bądź nieskuteczny), lub dokonały wyboru częściowego, wówczas zastosowanie będzie miał art. 4 rozporządzenia lub któryś z art. 5-8 rozporządzenia dotyczący poszczególnych rodzajów umów. I tak w przypadku umowy sprzedaży towarów – umowa podlega prawu państwa, w którym sprzedawca ma miejsce zwykłego pobytu; umowy o świadczenie usług – umowa podlega prawu państwa, w którym usługodawca ma miejsce zwykłego pobytu.

Podsumowując należy stwierdzić, że w przypadku sporów między podmiotami z różnych państw członkowskich ustalenie właściwego sądu oraz prawa jest bardzo skomplikowane. Firmy powinny  zatem większą wagę przykładać do treści podpisywanych umów w przypadku międzynarodowych relacji handlowych. Warto w tym zakresie skorzystać z porad wyspecjalizowanej Kancelarii Prawnej.