Odmienna jurysdykcja w sprawach o rozwód i dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej

Odmienna jurysdykcja w sprawach o rozwód i dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej –  czy to jest możliwe?

W sprawach rozwodu międzynarodowej pary małżeńskiej bardzo istotną rzeczą jest kwestia jurysdykcji. Jest to określenie, sąd którego państwa będą właściwy dla rozstrzygnięcia danej sprawy. W przypadku małżeństw z państw UE, warto spojrzeć na przepisy Rozporządzenia  Rady (WE) nr 2201/2003  w sprawie jurysdykcji oraz uznania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej ( Bruksela II bis).

Odmienna jurysdykcja w sprawach o rozwód i dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej – co mówią przepisy UE?

Według Rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z reguły (zawartej w Art.8)  w sprawach o odpowiedzialność rodzicielską właściwe są sądy państwa członkowskiego, w którym zwykle zamieszkuje dziecko. Natomiast  właściwość sadu w zakresie rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa wyznacza się na podstawie art. 3 i zależy głównie od miejsca zamieszkiwania małżonków lub od ich obywatelstwach. Może powstać sytuacja, gdy w ramach sprawy pomiędzy tymi samymi stronami jurysdykcja w sprawie rozwodu i jurysdykcja w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej będą różne. Warto wziąć pod uwagę przepis zawarty w KRiO, art.58 § 1. Zawiera on zasadę integralności  wyroku rozwodowego, który ma dotyczyć również kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej. W związku z tym powstaje pytanie: czy sąd w Polsce może rozstrzygając w międzynarodowej  sprawie rozwodowej i nie orzekać w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej, skoro według prawa UE ta kwestia podlega jurysdykcji innego państwa członkowskiego?

Odmienna jurysdykcja w sprawach o rozwód i dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej

 Odmienna jurysdykcja w sprawach o rozwód i dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej  nie jest zatem jedynie teoretycznym lub abstrakcyjnym pytaniem. W praktyce zdarzają sytuacji, gdy opierając się na prawe unijnym, jurysdykcje w sprawach o rozwód i dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej są różne. Właśnie w takiej sprawie orzekł Sąd Apelacyjny w Białymstoku w grudniu 2015 roku (I ACz 1487/15). W tej sytuacji pozwana była Polką, która razem z dzieckiem zamieszkiwała w Niemczech. Powód był Polak, który również mieszkał w Niemczech. Złożył on w tej sprawie pozew o rozwód przed sądem w Polsce, domagając rozstrzygnięcia również w sprawie władzy rodzicielskiej. Polska jurysdykcja do rozwodu wynikała z polskiego obywatelstwa małżonków i była zgodna z przepisami UE. Natomiast powstało pytanie, czy sąd w Polsce może orzekać w sprawie o rozwód również o władzy rodzicielskiej wbrew przepisom KRiO. Sąd Okręgowy postanowił, że na podstawie art. 58 KRIO polskie sądy mają w takiej sytuacji orzekać i w zakresie rozwodu i w zakresie władzy rodzicielskiej. Jednakże pozwana złożyła zażalenie na wymienione postanowienie. Sąd Apelacyjny stwierdził, że przepisy UE mają pierwszeństwo nad normami polskiego prawa. To wynika z treści artykułu 91 ust.3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski. Biorąc pod uwagę ten fakt, Sąd Apelacyjny orzekł, że jurysdykcja w zakresie władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem należy do sądów niemieckich.

 Podsumowując, warto zaznaczyć, że sąd w Polsce może rozdzielać sprawy o rozwód i kwestii władzy rodzicielskiej wbrew przepisom polskiego KRiO.  To jest możliwe w przypadkach odmiennej jurysdykcji w wymienionych sprawach, wynikającej z przepisów UE, mianowicie: Rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003

Tymczasowy przedstawiciel – udział małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie

Tymczasowy przedstawiciel to instytucja wprowadzona ustawą z 31 lipca 2019 o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1495). Z dniem 01 stycznia 2020 wchodzi one w życie. Na podstawie art.2 ust.12 Ustawy nowe brzmienie otrzymuje  art. 637 § 1 kodeksu cywilnego. Zmiana polega na tym, że teraz art. 637  § 1  wymienia tymczasowego przedstawiciela jako osobę uprawnioną do zgłoszenia wniosku o sporządzenie spisu inwentarza spadku. Ponadto nowa Ustawa zawiera szczególne przepisy o instytucji przedstawicielstwa w rozdziale 11a o nazwie „Tymczasowe wykonywanie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie” (Art. 60a-60j).

Tymczasowy przedstawiciel – w jakiej sytuacji może się pojawić?

Zarząd spadkiem w zakresie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie może być wykonywany przez tymczasowego przedstawiciela, jeżeli w chwili śmierci małżonka przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG (Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej) przedsiębiorstwo  stanowiło w całości mienie przedsiębiorcy i jego małżonka niebędącego przedsiębiorcą wpisanym do CEIDG.

Tymczasowy przedstawiciel może zostać powołany do sprawowania zarządu przedmiotem zapisu windykacyjnego do chwili objęcia we władanie tego przedmiotu przez osobę, na której rzecz uczyniono zapis windykacyjny (Art. 60a. Ust.3).

Tymczasowy przedstawiciel – zakres działalności

Artykuł 60b precyzuje zadania, które wykonuje tymczasowy przedstawiciel.

Po pierwsze, tymczasowy przedstawiciel wykonuje prawa z udziału małżonka w przedsiębiorstwie. Po drugie, tymczasowy przedstawiciel powinien zarządzać majątkiem spadkowym w zakresie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie, spłacić długi spadkowe, a następnie wydać spadkobiercom majątek spadkowy zgodnie z wolą spadkodawcy i z ustawą, a w każdym razie niezwłocznie po dokonaniu działu spadku.

Ponadto on wydaje przedmiot zapisu windykacyjnego osobie, na której rzecz został uczyniony ten zapis. Tymczasowy przedstawiciel może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z zarządu spadkiem w zakresie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie.

Oprócz tego, tymczasowy przedstawiciel może również pozywać w sprawach o prawa należące do spadku i być pozwany w sprawach o długi spadkowe w zakresie praw z udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie.

Tymczasowy przedstawiciel – zaprzestanie pełnienia funkcji

Sytuacje, w których tymczasowy przedstawiciel przestaje pełnić funkcję, są wymienione w artykule 60f. Funkcje przestają się pełnić  z:

  1. dniem śmierci,
  2. dniem ograniczenia lub utraty zdolności do czynności prawnych,
  3. chwilą odwołania,
  4. po upływie dwóch tygodni od złożenia rezygnacji, z uwzględnieniem art. 60g ust. 2,
  5. dniem ogłoszenia testamentu, w którym spadkodawca powołał wykonawcę testamentu, jeżeli jego umocowanie obejmuje zarząd udziałem małżonka w przedsiębiorstwie.
  6. Jednak nie później niż z dniem wygaśnięcia umocowania do pełnienia funkcji tymczasowego przedstawiciela.

Z kolei, wymienione umocowanie wygasa w trzech przypadkach:

  1. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli jeden spadkobierca albo zapisobiorca windykacyjny nabył udział małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie w całości;
  2. Z dniem nabycia udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie w całości przez jedną osobę;
  3. Z dniem dokonania działu spadku obejmującego udział małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie

Nowelizacje, które weszły w życie, są bardzo istotne, ponieważ pewne trudności w funkcjonowaniu firmy są wywołane przez śmierć małżonka przedsiębiorcy. W takim przypadku udział małżonka w składnikach przedsiębiorstwa jest dziedziczony przez spadkobierców zmarłego. Jednak w związku z tym powstaje problem: kto może do chwili nabycia spadku dysponować prawami wymienionymi wyżej (czyli  w zakresie udziału małżonka w przedsiębiorstwie)? Właśnie z tego powodu tymczasowy przedstawiciel jako instytucja został wprowadzony ustawą.

Zniesienie wspólności majątkowej – sposoby i skutki prawne

Zniesienie wspólności majątkowej  staje się czasem konieczne, nie tylko dlatego, że istnieją konflikty między małżonkami. Ale zacznijmy od początku, czyli od małżeństwa. Z reguły z chwili zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami. Jednak czasami z inicjatywy jednego z małżonków lub obojga powstaje potrzeba zniesienia wspólnego majątku. Może to być spowodowane, na przykład, nieporozumieniami małżonków odnośnie do rozporządzania majątkiem wspólnym. Takie zniesienie może nastąpić w drodze umowy (intercyzy) lub przez ustanowienie rozdzielności majątkowej w sądzie z pozwu jednego z małżonków.

Zniesienie wspólności majątkowej przez sąd

Z prawnego punktu widzenia bardziej interesująca jest kwestia sądowego zniesienia wspólności. Na podstawie artykułu 52 kodeksy rodzinnego i opiekuńczego każdy z małżonków może złożyć pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Artykuł 52 § 1 wyjaśnia, że takiego ustanowienia można żądać z ważnych powodów. W związku z tym powstają pytania: co to znaczy „ważne powody”?  Jakie są przesłanki zniesienia wspólności majątkowej?

Zniesienie wspólności majątkowej – przesłanki

Mówiąc ogólnie, są dwa rodzaje przesłanek zniesienia wspólności majątkowej: majątkowe (wszystko, co jest wprost związane z majątkiem wspólnym) i niemajątkowe (na przykład separacja faktyczna). Z praktyki  sądowej wynika, że zasadniczo, sama separacja faktyczna może stanowić ważny powód zniesienia wspólności małżeńskiej ( I CKN 98/99). Natomiast, Sąd Najwyższy kilka raz powtarzał, że „ważnym powodem” w rozumieniu art. 52 § 1 KRO nie jest każda postać (przejaw) separacji faktycznej małżonków, lecz tylko taka, która zarazem uniemożliwia im lub znacznie utrudnia współdziałanie w zarządzie ich majątkiem wspólnym (II CKN 1070/98). To się zdarza w sytuacjach, gdy każdy z małżonków ma swój własny majątek i małżonkowie nie kontaktują się w sprawach wspólnego majątku, ponieważ nie mogą uzgodnić sposobu korzystania z wspólnego majątku, który by odpowiadał zarówno żonie, jak i mężowi.

Mimo tego, Sąd Najwyższy w  oparcie o doktrynę i judykaturę wymienia jako podstawę zniesienia wspólności majątkowej „naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny” (na przykład, Sygn. akt III RC 245/15)

Bardzo istotnymi czynnikami, które wpływają na decyzję o ustanowieniu rozdzielności majątkowej są więc: fakt zadłużenia jednego z małżonków, rozmiary tego zadłużenia, okoliczności jego powstania i sposoby wykonywania przez niego zobowiązania, a także kwestie związane z utrzymaniem i wychowaniem małoletnich dzieci stron. Może to być sytuacja, gdy na przykład, tylko jeden z małżonków się zajmuje interesami dziecka. Ważnym czynnikiem będzie również  trwonienie wspólnego majątku, rażąca niegospodarność, uchylanie się od pomnażania i utrzymywania majątku wspólnego. Na decyzję sądu wpływ będzie miało również nadużywanie narkotyków i alkoholu przez jednego z małżonków.

Zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną

Z artykułu 52 § 2 wynika, że rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Jednak na podstawie tego samego paragrafu istnieje możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Warto jednak zaznaczyć, że sąd ustanawia rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa tylko w wyjątkowych wypadkach. Na przykład, gdy małżonkowie już faktycznie żyli w rozłączeniu.

Jednak jest oczywiste, że sąd zawsze podejmuje decyzję o zniesieniu majątku wspólnego w zależności od konkretnych okoliczności, biorąc pod uwagę jak najwięcej czynników.

Zniesienie wspólności majątkowej – wykonalność orzeczeń za granicą

Skoro Rozporządzenie Rady (UE) 2016/1103 z dnia 24 czerwca 2016 r. wdrażające wzmocnioną współpracę w dziedzinie jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach dotyczących małżeńskich ustrojów majątkowych nie obejmuje Polski, kwestia uznawania oraz wykonalności polskich orzeczeń o zniesienie wspólności majątkowej jest szczególnie trudna. To znaczy, że małżonek, który żąda ustanowienia rozdzielności wspólnego majątku i jego wykonalności za granicą, musi brać pod uwagę polskie umowy międzynarodowe o pomocy prawnej w tym zakresie. Może to być na przykład, umowa z Czechami o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych z 1987 roku. To samo dotyczy wykonywania orzeczeń poza UE.

W każdym razie powodzenie w zniesieniu ustroju wspólnego majątku zależy w pełni od okoliczności każdej sytuacji. To znaczy, że podejście sądowe może się różnić w zależności od przypadku. Pomocną może okazać się współpraca z doświadczonym w podobnych przypadkach doradcą prawnym.

Transgraniczny podział majątku wspólnego po rozwodzie

Transgraniczny podział majątku wspólnego po rozwodzie jest ważną kwestią dla  par międzynarodowych posiadających swoją własność w różnych krajach UE. Można nawet stwierdzić, że transgraniczny podział majątku wspólnego po rozwodzie ma kluczowe znaczenie w całym postępowaniu rozwodowym.

Podstawowe kwestie, które należy rozwiązać, to:

  • sąd którego kraju jest właściwy dla rozstrzygnięcia sporu
  • prawo właściwe w takiej sprawie.

Szesnaście państw UE, w tym na przykład Niemcy, Hiszpania, Republika Czeska, Włochy i Niderlandy, które chciały nawiązać silniejszą współpracę w podobnych sprawach, zainicjowały utworzenie ROZPORZĄDZENIA RADY (UE) 2016/1103 wdrażającego wzmocnioną współpracę w dziedzinie jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach dotyczących małżeńskich ustrojów majątkowych.

Transgraniczny podział majątku wspólnego po rozwodzie – jurysdykcja zgodnie z rozporządzeniem 2016/1103

Zgodnie z ogólną zasadą odzwierciedloną w art. 5 rozporządzenia sąd państwa członkowskiego, do którego wniesiono powództwo o rozwód, separację prawną lub unieważnienie związku małżeńskiego, jest właściwy również w sprawie dotyczącej podziału wspólnego majątku byłych małżonków. Może się jednak zdarzyć, że do żadnego sądu nie wniesiono sprawy o rozwód. W tym przypadku (zgodnie z artykułem 6) jurysdykcję w sprawie dotyczącej małżeńskiego ustroju majątkowego mają sądy państwa członkowskiego:

  • na którego terytorium małżonkowie mają miejsce zwykłego pobytu w chwili wniesienia sprawy do sądu, albo, gdy nie zachodzi taka okoliczność:
  • na którego terytorium małżonkowie mieli ostatnie miejsce zwykłego pobytu, o ile jedno z nich nadal tam zamieszkuje w chwili wniesienia sprawy do sądu, albo, gdy nie zachodzi taka okoliczność:
  • na którego terytorium pozwany ma miejsce zwykłego pobytu w chwili wniesienia sprawy do sądu
  • którego obywatelstwo posiadają oboje małżonkowie w chwili wniesienia sprawy do sądu..

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 7 strony mogą umówić się, że jurysdykcja należy do sądu w państwie członkowskim, w którym małżeństwo zostało zawarte, lub w państwie członkowskim, którego prawo ma zastosowanie na podstawie rozporządzenia. Co więcej, art. 9 rozporządzenia daje możliwość odmowy jurysdykcji, jeżeli dane małżeństwo nie jest uznawane w państwie, w którym toczy się rozprawa, do celów postępowania małżeńskiego w sprawie ustroju majątkowego. W takim przypadku zgodnie z art. 9 ust. 2 strony mogą wybrać sąd w innym państwie członkowskim.

Jednak nawet jeśli żadne państwo nie ma jurysdykcji zgodnie z powyższymi przepisami, pojawia się czynnik lokalizacji nieruchomości. Artykuł 10 przyznaje jurysdykcję sądom państwa członkowskiego, w którym znajduje się nieruchomość jednego lub obojga małżonków.

Prawo którego państwa powinno mieć zastosowanie zgodnie z rozporządzeniem 2016/1103?

Jeśli chodzi o prawo właściwe w takich postępowaniach, dostępne są dwie główne opcje. Po pierwsze, zgodnie z art. 22 małżonkowie mają prawo wyboru prawa właściwego dla małżeńskich spraw majątkowych. Prawo to może być prawem kraju, w którym małżonkowie mają miejsce zwykłego pobytu (lub przynajmniej jeden z nich ma) lub kraju ich obywatelstwa (lub obywatelstwa przynajmniej jednego z nich). W przypadku braku wyboru powstaje następująca opcja. Prawem właściwym w takiej sytuacji jest prawo państwa (1) pierwszego wspólnego zwykłego pobytu małżonków po zawarciu małżeństwa; lub gdy nie zachodzi ta okoliczność, (2) wspólnego obywatelstwa małżonków w chwili zawarcia małżeństwa; lub w przypadku gdy nie zachodzi ta okoliczność, 3) państwa, z którym małżonkowie mieli najściślejsze związki w chwili zawarcia małżeństwa.

Transgraniczny podział majątku wspólnego po rozwodzie w sytuacji, gdy dane państwo nie jest stroną rozporządzenia

Należy wziąć pod uwagę, że 12 państw UE, w tym Polska, Wielka Brytania, Dania, Estonia, Litwa, Łotwa, Węgry, Irlandia, Rumunia i Słowacja nie są stronami rozporządzenia.  Zatem jego postanowienia nie mają zastosowania we wspomnianych krajach. Dla obywateli polskich, którzy mają zamiar się rozwieść i mają wspólną własność w różnych krajach, kluczową kwestią w zakresie prawa właściwego i jurysdykcji jest to, w którym konkretnym kraju znajduje się ich nieruchomość. Małżeński ustrój majątkowy po rozwodzie może się różnić w zależności od tego, czy Polska ma umowy w tej sprawie z jednym lub drugim  państwem. W każdym razie należy wziąć pod uwagę przepisy polskiego międzynarodowego prawa prywatnego.

Transgraniczny podział majątku wspólnego po rozwodzie – jurysdykcja polskiego sądu

Artykuł 1103 Polskiego kodeksu postępowania cywilnego wymienia przypadki, w których jurysdykcję w sprawach dotyczących majątku małżeńskiego sprawują sądy polskie. Obejmuje sytuacje, w których oboje małżonkowie mają obywatelstwo polskie lub oboje mieszkali w Polsce, a jedno z małżonków nadal tam przebywa lub jeśli powód ma miejsce zwykłego pobytu w Polsce (i mieszkał w Polsce co najmniej rok przed rozpoczęciem postępowania) lub ma obywatelstwo polskie (i mieszka w Polsce co najmniej przez pół roku przed rozpoczęciem postępowania). Art. 1106 dodaje do tego przepisu, że jurysdykcję należy do polskich sądów, gdy znaczna część majątku (albo cały majątek) znajduje się w Polsce.

Jeśli chodzi o prawo właściwe w tej sprawie, polska Ustawa o prawie prywatnym międzynarodowym (art. 51) stanowi, że prawem właściwym jest prawo kraju, w którym małżonkowie zamieszkują, lub (jeśli zamieszkują w różnych państwach) kraju, z którym małżonkowie w inny sposób są wspólnie najściślej związani.

W każdym razie kwestie związane z dzieleniem majątku małżeńskiego w sytuacjach, gdy majątek znajduje się w różnych państwach europejskich, są dość skomplikowane w krajach niebędących stronami rozporządzenia i wymagają porady specjalistów.

Oddalenie wniosku o zwrot dziecka w trybie konwekcji haskiej

Oddalenie wniosku o zwrot dziecka w trybie konwekcji haskiej  – czy przekreśla szanse na odzyskanie dziecka?

 Oczywiste jest, że dla par międzynarodowych kwestie związane z ich wspólnymi dziećmi mają ogromne znaczenie. Niestety nawet bardzo silne więzi małżeńskie czasami zostają zerwane, powodując falę sporów prawnych między byłymi małżonkami. Сzęsto zdarza się tak, że jeden z małżonków opuszcza kraj razem z dzieckiem bez uprzedniej zgody drugiego małżonka. W takim przypadku może mieć zastosowanie Konwencja Haska dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzona w Hadze dnia 25 października 1980 roku, której stronami jest ponad 100 krajów z całego świata. Małżonek jest uprawniony do wniesienia pozwu o zwrot bezprawnie uprowadzonego dziecka do właściwego sądu w kraju, w którym zatrzymano jego dziecko.  Powstanie jednak pytanie, czy oddalenie wniosku o zwrot dziecka przekreśla szanse na odzyskanie dziecka?

Oddalenie wniosku o zwrot dziecka – jak odzyskać dziecko?

Oprócz możliwości apelacji w krajowym systemie prawnym, na poziome Unii Europejskiej istnieje również pewien mechanizm, który może pomóc w odzyskaniu dziecka. Taki mechanizm istnieje zgodnie z rozporządzeniem Bruksela II (WE) nr 2201/2003 dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej. Artykuł 11 ust. 6 wymienionego rozporządzenia obowiązuje sąd odmawiający powrotu dziecka na podstawie Konwencji Haskiej do przekazania kopii orzeczenia właściwemu sądowi w kraju, w którym dziecko zwykle zamieszkiwało bezpośrednio przed bezprawnym zabraniem lub zatrzymaniem. Zasada ta jest stosowana nawet w przypadku jednoczesnego postępowania w sprawie opieki nad dzieckiem w obu krajach i pomimo tego, że decyzja o odmowie powrotu może być zaskarżona.

Oddalenie wniosku o zwrot dziecka – sąd w miejscu poprzedniego zwykłego pobytu dziecka

Sąd byłego miejsca zwykłego pobytu dziecka otrzymuje dokumenty i wzywa strony do złożenia wniosków w ciągu 3 miesięcy. Mogą zaistnieć dwie sytuacje: Żadna ze stron nie przedstawi wniosków, a sprawa zostanie zamknięta. Albo  przynajmniej jedna strona złoży wniosek, a sąd bedzie badał sprawę co do istoty.

Sąd w miejscu poprzedniego zwykłego pobytu dziecka może podjąć decyzję o zwrocie dziecka do małżonka. Do orzeczenia sądu dołączono specjalne zaświadczenie i jest ono uznawane w całej Unii. Jednak decyzja sądu może być również odmowna. Nie pociągnie zatem za sobą powrotu dziecka. W takim przypadku właściwe są sądy kraju, w którym dziecko jest obecnie zatrzymane.

Czy orzeczenie dotyczące powrotu dziecka będzie wykonalne w innych krajach UE?

Należy dodać, że zgodnie z rozporządzeniem Brukseli II (w szczególności z art. 11 ust. 8) wszystkie orzeczenia wymagające powrotu dziecka i wydane przez właściwy sąd są uznawane i wykonalne w całej UE. Przepis ten ma zastosowanie w przypadkach, gdy sąd już odmówił powrotu dziecka na podstawie art. 13 konwencji haskiej.

Oznacza to, że decyzja o odmowie powrotu, a nawet oddalona apelacja na takie orzeczenie w jednym państwie nie pozbawiają wnioskodawcy szans na odzyskanie dziecka.

W praktyce przypadki związane z uprowadzeniem dziecka i zatrzymywaniem go w innym kraju mogą być bardzo skomplikowane i stresujące. Dlatego w takich sytuacjach szczególnie ważne jest jak najszybsze skonsultowanie się z prawnikiem kompetentnym w międzynarodowym prawie rodzinnym.

Rozwód a darowizna. Moje, Twoje czy wspólne?

Rozwód a darowizna od rodziców.

Często młodzi małżonkowie otrzymują tuż po ślubie nieruchomość jako prezent na nową drogę wspólnego życia. Darczyńcami są zazwyczaj rodzice lub dziadkowie jednego z małżonków. Niestety nie zawsze małżeństwo przetrwa próbę czasu. Gdy dochodzi do całkowitego rozpadu małżeństwa i rozwodu, powstaje pytanie, do kogo ta nieruchomość należy i jak ją podzielić.  Rozwód a darowizna stanowi wówczas ważne pytanie.

Rozwód a darowizna w trakcie trwania małżeństwa.

Nasz klient dostał od swoich rodziców dom. Darowizna była na jego nazwisko. W akcie notarialnym nadmieniono, że jest on żonaty i że w małżeństwie panuje ustrój wspólności ustawowej.

W imieniu naszego klienta złożyliśmy pozew o rozwód bez orzekania winy. Żona naszego klienta w odpowiedzi na pozew wniosła o pozew z orzeczeniem wyłącznej winy naszego klienta i o podział majątku wspólnego, w tym o podział domu, który nasz klient dostał od swoich rodziców.

Powstało zatem pytanie, czy dom wszedł do majątku wspólnego naszego klienta i jego żony?

Rozwód a darowizna – co to jest majątek wspólny małżonków?

Pojęcie majątku wspólnego i majątku osobistego małżonków zostało zdefiniowane w art. 33 ust 1 pkt 2 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm).

Z Ustawy wynika, że do majątku osobistego małżonków należą przedmioty nabyte poprzez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowili inaczej.

W przypadku rozwodu przedmioty należące do majątku osobistego nie podlegają podziałowi i pozostają w majątku osobistym.

Również zgodnie z  art. 45 kodeksu rodzinnego każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił w trakcie związku ze swego majątku osobistego na majątek wspólny.

Rozwód a darowizna- wyrok Sądu Najwyższego

W podobnej sprawie o sygnaturze I CSK 76/18  zapadł wyrok Sądu Najwyższego, w której Sąd przychylił się do interpretacji, iż nie ma domniemanych darowizn dla obojga małżonków. Jeśli brak jest dowodu, że darowizna przeznaczona była dla obojga małżonków, uważa się, że była to darowizna dla krewnego darczyńcy.

Rozwód a darowizna – co wejdzie do majątku wspólnego?

Wola spadkodawcy lub darczyńcy dokonania przysporzenia na rzecz majątku wspólnego może być wyrażona wprost albo wynikać z wykładni testamentu (art. 948 kodeksu cywilnego) lub umowy darowizny (art. 65 kodeksu cywilnego).

W akcie darowizny rodzice naszego klienta nie zastrzegli, że dom ma wejść do majątku wspólnego małżonków. Zatem dom stanowi majątek osobisty naszego klienta. Może nim dowolnie dysponować  i nie podlega on  podziałowi w wypadku rozwodu.

Rozwód a darowizna – co zatem zrobić, by darowizna weszła do majątku wspólnego małżonków?

Darczyńca powinien złożyć przed notariuszem odpowiednie oświadczenie. Gdy tak się dzieje,  drugi z małżonków nie staje się automatycznie stroną umowy darowizny, natomiast przedmiot umowy darowizny zostaje objęty wspólnością majątkową. Drugi z małżonków nie musi przyjąć darowizny, by przedmiot darowizny stał się majątkiem wspólnym małżonków.

Nagrania w sprawie rozwodowej. Czy druga strona może ich użyć?

Nagrania w sprawie rozwodowej – często klienci zadają pytanie, czy mogą one zostać użyte. 

Kwestia nagrania w sprawie rozwodowej i dopuszczalności powoływania się w postępowaniu cywilnym na nagrania w sprawie rozwodowej przeprowadzone przez którąś ze stron albo obie strony postępowania pojawia się coraz częściej. Kwestia ta dotyczy na ogół nagrań pochodzących z podsłuchu.

Nagrania w sprawie rozwodowej – ostatni wyrok Sądu Najwyższego

Problem wykorzystania takich nagrań był wielokrotnie analizowany przez Sąd Najwyższy. Ostatni wyrok z dnia 22 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II CSK 478/15) potwierdza przeważający trend do dopuszczania takich dowodów przez sądy. W wyroku tym czytamy, że nagranie może zostać wykorzystane jako dowód w sądzie, o ile okoliczności, w jakich doszło do nagrania, nie wskazują na poważne naruszenie zasad współżycia społecznego. Jednocześnie sąd wskazał, że przeprowadzenie takiego dowodu powinno znajdować uzasadnienie w potrzebie zapewnienia innej osobie prawa do sprawiedliwego procesu.

Nagrania w sprawie rozwodowej – stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że dowodu z potajemnych nagrań nie można z góry dyskwalifikować. Taki dowód wymaga jednak rzetelnej oceny mającej na celu ustalenie czy nagranie, z uwagi na swoją treść i sposób pozyskania, nie będzie naruszało prawa do prywatności osoby nagranej.  Prawo do prywatności osoby nagranej gwarantuje Art. 47 Konstytucji. Jeśli takie nagranie będzie naruszało prawo do prywatności osoby nagranej, to należy rozważyć, czy naruszenie tego prawa może znaleźć uzasadnienie w potrzebie zapewnienia innej osobie prawa do sprawiedliwego procesu. Prawo do sprawiedliwego procesu również gwarantowane jest w Konstytucji, w Art. 45.

Nagrania w sprawie rozwodowej – co może dyskwalifikować nagranie?

Wyjątkowo dowód z nagrania w sprawie rozwodowej mogą dyskwalifikować pewne okoliczności, w jakich nastąpiło nagranie. Jeżeli wskazują one jednoznacznie na poważne naruszenie zasad współżycia społecznego, np. przez niedopuszczalne wykorzystanie trudnego położenia (np. trudna sytuacja rodzinna lub zawodowa), kondycji psychicznej (np. załamanie nerwowe, depresja)  lub psychofizycznej osoby, z którą rozmowa była prowadzona.

Nagrania w sprawie rozwodowej – jaką faktycznie wartość mają nagrania?

Przeprowadzany w toku postępowania dowód powinien zostać oceniony pod kątem jego wartości dowodowej. Ocenie powinny podlegać taki element nagrania jak jego integralność czyli ciągłość. Brak ciągłości może ale nie musi oznaczać możliwość manipulowania treścią. Należy tu ocenić, czy brak ciągłości jest wynikiem świadomej i celowej manipulacji czy na przykład efektem działania mechanizmu aktywującego nagrywanie.  Ocenić należy też, czy osoba nagrywająca nie kierowała w specyficzny sposób rozmową, by nakłonić osobę nagrywaną do wyrażenia pewnych sformułowań lub do pewnych reakcji. Dla przeprowadzenia takiej oceny potrzebna będzie opinia biegłych sądowych.

Biegli sądowy zajmujący się podobnymi analizami pracują często zespołowo, by dać pełen obraz nagrania, które badają. Są to zespoły składające się z filologów, logopedów, psychologów i informatyków. Rolą pełnomocnika będzie rzetelne wykorzystanie opinii biegłych w sprawie rozwodowej.

Porwanie rodzicielskie – modyfikacja przepisów w sprawach o zwrot dziecka w trybie konwencji Haskiej

Porwanie rodzicielskie jest jedną z najbardziej kryzysowych sytuacji, jaka może się zdarzyć w rodzinie.  Porwanie rodzicielskie jest zazwyczaj skutkiem wielomiesięcznego a czasem wieloletniego konfliktu między rodzicami dziecka.

Ustawodawca w Polsce zajął się tematem porwań rodzicielskich. W wyniku prac ustawodawczych uchwalono ustawę z 26 stycznia 2018 o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych.

Read more

Rozwód – co warto wiedzieć nim złożysz pozew o rozwód

Rozwód jest sprawą sądową odrębną od innych, co skutkuje między innymi tym, że nie stosuje się pewnych przepisów, które znajdują zastosowanie w innych sprawach cywilnych. Dotyczy to na przykład  art. 339.§ 2 kpc. Artykuł ten przewiduje, że „przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa”. 

Read more