Rozwód z nieobecnym małżonkiem

Rozwód z nieobecnym małżonkiem nie jest niemożliwy lecz niestety komplikuje i na pewno przedłuża sprawę rozwodową.

Jakie są najczęstsze przyczyny braku znajomości miejsca zamieszkania lub przebywania współmałżonka, z którym chcemy się rozwieść?

Zmiana adresu zamieszkania w Polsce

Współmałżonek zmienił adres zamieszkania, np. przeprowadził się do nowego partnera lub nowej partnerki, nie poinformował ani obecnego małżonka ani rodziny o nowym miejscu zamieszkania.  Nie zmienił też danych w Biurze Meldunkowym.

Wyjazd za granicę do pracy

Współmałżonek wyjechał tylko zarobić na wspólne mieszkanie lub dom, lub by mieć kapitał na założenie albo rozwijanie firmy. Przez jakiś czas kontakty były regularne i częste, później współmałżonek przeprowadzał się, czasem kilka razy, podawał coraz to inne adresy, kontakty telefoniczne i mailowe były coraz rzadsze, aż w końcu ustały. Czasem małżonek, który mieszka w Polsce, przez kilka lat utrzymuje fikcję małżeństwa i dopiero pojawienie się nowego partnera lub dziecka w nowym związku powoduje chęć rozwiązania kwestii prawnej, czyli rozwodu z nieobecnym.

Zawarcie fikcyjnego małżeństwa  cudzoziemcem, który starał się o prawo pobytu lub wizę w Polsce

W takim przypadku rozwód z nieobecnym będzie bardzo skomplikowany. Cudzoziemiec zniknął po ślubie, nie ma z nim kontaktu ani mailowego ani telefonicznego. Nie znamy jego rodziny i przyjaciół, a czasem nawet dokładnego adresu zamieszkania w rodzinnej miejscowości.

Nieskuteczne doręczenie pozwu poza granicami Polski

Znamy nawet adres współmałżonka, ale niestety nie możemy uzyskać skutecznego doręczenia pozwu. Dzieje się to wtedy, gdy w kraju, w którym strona pozwana mieszka, nie ma przesyłek za potwierdzeniem odbioru lub nie funkcjonują one prawidłowo.

Rozwód z nieobecnym – ustanowienie kuratora

Składając pozew o rozwód, musimy podać miejsce zamieszkania strony pozwanej, by sąd mógł dostarczyć jej pozew. Jeśli nie jesteśmy w stanie podać aktualnego adresu strony pozwanej, sąd nie będzie mógł skutecznie doręczyć pozwu. Tym samym z przyczyn formalnych sąd nie będzie mógł rozpatrzyć powództwa. Taka sytuacja może trwać czasami kilka a nawet kilkanaście lat.

Kiedy sąd ustanowi kuratora reprezentującego nieobecnego małżonka?

Nie wystarczy tylko napisać, że nie znamy miejsca pobytu małżonka. Należy tą sytuację uprawdopodobnić.

Możemy się tu powołać na wyrok Sądu Najwyższego w sprawie II CKU 71/97 z dnia 30.06.1997: „Nie można uznawać za uprawdopodobnienie samego twierdzenia strony, że nie zna aktualnego miejsca zamieszkania (pobytu) strony przeciwnej. Przesłanki ustanowienia kuratora mogą być dowodzone przy pomocy takich dokumentów jak: pisemne informacje biur adresowych lub organów ewidencji ludności”.

Rozwód z nieobecnym – jak uprawdopodobnić brak znajomości adresu

Uprawdopodobnić brak znajomości adresu małżonka można w różny sposób. Może to być udostępnienie danych z rejestru PESEL, pismo ze Straży Granicznej (rejestr osób, które przekroczyły granicę RP),  udostępnienie danych z rejestru osób prowadzących działalność gospodarczą lub udostępnienie danych z Krajowego Rejestru Sądowego (dla osób tymczasowo aresztowanych lub skazanych). Można też zwrócić się do ostatniego znanego nam pracodawcy małżonka lub do jego rodziny, o ile znamy członków jego rodziny.

Pamiętajmy, że taka sytuacja przedłuża sprawę rozwodową. Na pismo z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych czeka się  kilka miesięcy.

Rozwód z nieobecnym – jakie dokumenty dołączyć

Do pozwu o rozwód dołącza się wniosek o ustalenie kuratora dla pozwanego. Należy dołączyć wymienione wyżej dokumenty, ale również zawrzeć inne informacje, które mogą być przydatne i których sąd może zażądać. Wymienić można krewnych pozwanego: rodziców, rodzeństwo lub innych członków rodziny, z którymi utrzymywał według naszej wiedzy kontakt.

Fakt powołania kuratora w miejsce nieobecnego jest ogłaszany publicznie, w gmachu sądu, w budynku siedziby prezydenta miasta (burmistrza, wójta) a czasem również w prasie.

Ustanowionemu kuratorowi sąd dostarcza pozew. Doręczenie uznane jest za skuteczne i sprawie rozwodowej można nadać bieg.